Mamlakatda Xotira va qadrlash kuni nishonlanayotgan kunlarda Toshkentdagi Puchon universiteti talabalari hamda universitet rahbariyati vakillari Ikkinchi jahon urushi faxriylari va urushning og‘ir sinovlarini boshdan kechirgan insonlar holidan xabar oldilar.
Bu rasmiy tashrif emasdi. Bu — tirik tarix sari yo‘l edi. Darsliklarda yozilmagan, inson ovozida, nigohida, sukutlarida yashayotgan xotira sari yo‘l.
Faxriylar mehmonlarni o‘z uylarida kutib oldilar. Oddiy, samimiy, ortiqcha rasmiyatsiz. Va ilk daqiqalardanoq ayon bo‘ldi — bu yerda masofa yo‘q. Faqat suhbat. Faqat e’tibor. Faqat minnatdorlik.
Universitet vakillari, o‘qituvchilar va talabalar bu yerga samimiy hurmat va iliqlik bilan keldilar. Gullari, kichik sovg‘alari, e’tibori — bularning barchasi bir haqiqatni bildiradi: ularning jasorati va hayoti unutilmagan.
Ammo bu uchrashuvlarning eng muhim jihati — buyumlar emas edi. Eng muhimi — hikoyalar edi.
Faxriylar darsliklarda o‘qib bo‘lmaydigan hayot yo‘llarini so‘zlab berdilar. Urush tufayli uzilgan bolalik, front yo‘llari, kuch bergan maktublar haqida. Urushdan keyingi hayot haqida — uzoq, murakkab, ammo ma’noga boy hayot haqida.
Talabalar esa tingladilar. Diqqat bilan. Telefonsiz. Shoshilmasdan. Ba’zan ko‘z yoshlarini yashira olmay. Chunki bu yerda tarix sanalardan chiqib, qarshisida o‘tirgan insonning ovoziga aylanardi.
Ayniqsa, faxriylarning tinchlik haqidagi oddiy, ammo chuqur so‘zlari barchaga kuchli ta’sir qildi. Tinchlikni asrash kerakligi, sukunat — bo‘shliq emas, balki juda qimmat evaziga erishilgan ne’mat ekanini yana bir bor eslatdi.
Ko‘plab talabalar uchun bu haqiqiy tarix darsi bo‘ldi. Nazariy emas, balki tirik dars. O‘tmish va bugun orasida masofa yo‘q dars. Unda xotira uchun mas’uliyat shaxsiy darajada his etiladi.
Universitet rahbariyati bunday uchrashuvlar yoshlar qalbida nafaqat tarixga hurmatni, balki insoniy qadriyatlarni — tinchlikni, minnatdorlikni va avlodlar davomiyligini chuqur anglashni shakllantirishini ta’kidladi.
Bu ma’noda Xotira va qadrlash kuni oddiy sana emas. Bu — avlodlar o‘rtasidagi uzilmas suhbat.
Va talabalar faxriylar uyidan chiqib ketar ekan, ular bilan bir tuyg‘u qoladi: tarix qayerdadir uzoqda emas. U yonimizda. Va u bizga ishonib topshirilgan.