Ba’zan go‘zallikni biz odatda izlamaydigan joylardan — telegraf apparatlari, eski telefon go‘shaklari va pochta markalari orasidan ham topish mumkin. Toshkent shahridagi Puchon universiteti “Go‘zallik estetikasi” yo‘nalishi talabalari Aloqa muzeyiga tashrif buyurib, texnologiyalar tarixi turli davrlar madaniyati, uslubi va estetikasi haqida qanday hikoya qilishiga guvoh bo‘lishdi. Muxtasar qilib aytganda, ular muloqot olamining estetik qirralari bilan tanishishdi.
Ilhomlanish uchun har doim ham san’at galereyalari yoki moda podiumlari shart emas. Ba’zan eski pochta markalari vitrinasi, qadimiy radiopriyomnik yoki ilk telefon apparatlarining shakliga diqqat bilan nazar solishning o‘zi kifoya.
Aynan shunday yondashuv asosida Toshkent shahridagi Puchon universiteti “Go‘zallik estetikasi” yo‘nalishi talabalari uchun ochiq dars o‘tkazildi. Ijtimoiy-gumanitar fanlar kafedrasi mudiri Zilola Azimovna hamrohligida talabalar kommunikatsiya tarixiga noodatiy rakursdan — estetika prizmasi orqali qarashga harakat qildilar. Ushbu dars Aloqa muzeyi muhitida bo‘lib o‘tdi.
“Biz go‘zallikni odatda suratlar va haykallarda ko‘rishga odatlanganmiz, — deydi o‘qituvchi. — Vaholanki, u bizni hamma joyda o‘rab turadi. Pochta markalari, telegraf apparatlari, ilk telefonlar — bularning barchasi o‘z davrining estetik g‘oyalarini aks ettiradi. Ularning ko‘pchiligida diniy va madaniy an’analarning ta’sirini ham sezish mumkin”.
Muzey zallarida talabalar sanatni mayda detallargacha o‘rganishdi. Ularning e’tiborini, ayniqsa, quyidagilar o‘ziga tortdi:
— qadimiy pochta markalaridagi ramzlar va bezaklar;
— ilk telefon apparatlarining mutanosibligi va shakllari;
— telegraf blankalaridagi shriftlar va kompozitsiyalar;
— turli davrlardagi radiopriyomniklar dizaynidagi vizual yechimlar.
Ma’lum bo‘ldiki, hatto texnik qurilmalar ham o‘z davrining didi haqida so‘zlashi mumkin: shakl uyg‘unligi haqidagi tasavvurlar qanday o‘zgargani, bezaklarning o‘rni va qaysi obrazlar o‘sha paytda zamonaviy hamda ifodali hisoblangani bularning barida namoyon.
Bunday mashg‘ulotlar talabalarga oddiy narsalarga yangicha nigoh bilan qarashni o‘rgatadi. Zero, estetika faqatgina san’at asarlaridagina emas, balki kundalik buyumlarda, muhandislik yechimlarida va hatto biz e’tibor bermaydigan mayda detallarda ham mavjuddir.
Toshkent shahridagi Puchon universiteti talabalari uchun bunday sayyor darslar jonli ta’lim jarayonining ajralmas qismidir. Bu yerda bo‘lajak mutaxassislar ko‘proq narsani ilg‘ashni, chuqurroq his qilishni va kengroq fikrlashni o‘rganadilar — bu fazilatlar esa kreativ sanoatda juda yuqori qadrlanadi.
Ekskursiya-ma’ruza shuni ko‘rsatdiki: ba’zan eski pochta markasiga yoki telefon go‘shagining shakliga bir bor nazar tashlash yetarli — texnologiyalar tarixi ham go‘zallik tilida gapira oladi. “Go‘zallik estetikasi” yo‘nalishi talabalari esa bu tilni allaqachon o‘rganishni boshlab yuborishdi.
