2025-yil 25-dekabr kuni Xalq so‘zi gazetasida O‘zbekistonda oliy ta’lim tizimini modernizatsiya qilish masalalariga bag‘ishlangan maqola e’lon qilindi. Maqola mualliflari — Toshkent shahridagi Puchon universiteti rektori, pedagogika fanlari doktori, professor Argippina Shin hamda Ijtimoiy-gumanitar fanlar va jismoniy tarbiya kafedrasi mudiri, PhD Zilola Nabieva.
Maqolada ta’lim sohasidagi zamonaviy chaqiriqlar sifatida masofaviy va gibrid ta’limni joriy etish, hududiy ta’lim markazlarini rivojlantirish hamda xalqaro kampuslar tashkil etish zarurligi qayd etiladi. Mualliflar Finlyandiya va Kanada tajribasiga tayanib, barqaror internet, o‘qituvchilarni qo‘llab-quvvatlash va sanoat bilan hamkorlik mavjud bo‘lsa, qishloq hududlarida ham yuqori texnologiyali ta’lim klasterlarini yaratish mumkinligini ta’kidlashadi.
Talabalar va professor-o‘qituvchilarning xalqaro mobilligiga alohida e’tibor qaratilgan. Masalan, Massachusetts Institute of Technology va University of Cambridgeda aspirantlarning 40 foizdan ortig‘ini xorijiy talabalar tashkil etadi. O‘zbekistonda esa bu yo‘nalishda “1000 nafar yosh olim” dasturi amalga oshirilmoqda. Ushbu dastur iqtidorli bitiruvchilarga xorijda tahsil olib, keyinchalik milliy universitetlar va ilmiy markazlarga qaytish imkonini bermoqda.
Mualliflar xorijiy talabalarni jalb qilish va ular uchun qulay xalqaro kampuslar yaratish muhimligini ham alohida ta’kidlashadi. Ularning fikricha, xorijliklar uchun ochiq va qulay muhit yaratish O‘zbekistonni mintaqaviy va xalqaro ta’lim markaziga aylantirishga xizmat qiladi.
Texnologiyalar ta’lim islohotlarining asosiy omili sifatida ko‘rib chiqiladi. Maqolada talabalar rivojlanishini tahlil qiluvchi, bilimlardagi bo‘shliqlarni aniqlovchi va individual tavsiyalar beruvchi aqlli platformalarni joriy etish ta’lim samaradorligini sezilarli darajada oshirishi qayd etilgan. Shuningdek, tibbiyot, muhandislik va arxitektura yo‘nalishlarida VR va AR texnologiyalaridan foydalanish murakkab jarayonlarni modellashtirish hamda amaliy tayyorgarlikni kuchaytirishga xizmat qilishi ta’kidlanadi.
Ta’limning gumanitar jihati ham muhimligicha qolmoqda. Mualliflar falsafa, madaniyat, etika va fuqarolik ongiga oid fanlar mas’uliyatli va tanqidiy fikrlay oladigan yetakchilarni shakllantirishda muhim rol o‘ynashini qayd etishadi. Jahon sivilizatsiyalari tarixi, ekologik etika va madaniyatlararo muloqot fanlarini o‘qitish talabalarda boshqalarning huquqlariga hurmat va ochiq dunyoqarashni rivojlantiradi.
Iqtisodiy barqarorlik masalasiga ham e’tibor qaratilgan. Universitetlarning moliyaviy mustahkamligi xususiy investitsiyalar, grantlar, bitiruvchilar xayriyasi hamda ilmiy tadqiqotlarni tijoratlashtirish orqali ta’minlanishi mumkin. Maqolada Harvard University misol keltirilib, uning 50 milliard dollardan ortiq endowment fondiga ega ekani qayd etiladi. O‘zbekistonda esa bu borada ilmiy-texnologik parklar, startap inkubatorlari va patentlash hamda litsenziyalash bo‘yicha pilot loyihalar yo‘lga qo‘yilmoqda.
Shuningdek, Koreya Respublikasi tajribasiga alohida to‘xtalib o‘tiladi. Ushbu mamlakat qisqa vaqt ichida agrar davlatdan texnologik yetakchiga aylangan. Buning asosiy omili sifatida ta’lim, fan va yuqori malakali kadrlar tayyorlashga tizimli investitsiyalar kiritilgani ko‘rsatiladi. Koreyada ta’limga yalpi ichki mahsulotning 5 foizidan ortig‘i sarflanadi, oliy ta’lim bilan qamrov darajasi esa yoshlar orasida 70 foizdan oshadi.
Koreya va O‘zbekiston o‘rtasidagi samarali hamkorlik namunasi sifatida Toshkent shahridagi Puchon universiteti keltiriladi. Bu loyiha Koreya Respublikasidagi Puchon universiteti va O‘zbekiston hukumati hamkorligida tashkil etilgan bo‘lib, mamlakatda ta’lim islohotlarini amalga oshirish va xalqaro ta’lim ekotizimini shakllantirishda muhim rol o‘ynamoqda.
Universitetning asosiy xususiyatlari quyidagilardan iborat:
o‘quv dasturlarining koreys ta’lim tizimiga xos intizom, ilmiy qat’iylik va amaliy yo‘naltirilganlik asosida ishlab chiqilgani;
ta’lim jarayonining koreys, rus va o‘zbek tillarida olib borilishi, ingliz tilining esa xalqaro muloqot vositasi sifatida faol qo‘llanilishi;
professor-o‘qituvchilar tarkibining koreyalik mutaxassislar va yetakchi xorijiy universitetlarda malaka oshirgan o‘zbek olimlaridan shakllantirilgani;
zamonaviy laboratoriyalar, innovatsiya markazlari va talabalar xablarini o‘z ichiga olgan rivojlangan infratuzilma;
sun’iy intellekt asosidagi tahliliy platformalar hamda VR/AR texnologiyalarini ta’lim jarayoniga joriy etish.
Universitet rektori Argippina Shinning ta’kidlashicha, zamonaviy infratuzilma ilmiy izlanishlar, loyiha faoliyati va sanoat bilan samarali hamkorlik uchun mustahkam zamin yaratadi.
Xulosa qilib aytganda, Toshkent shahridagi Puchon universiteti O‘zbekistonda oliy ta’lim tizimidagi islohotlarni qo‘llab-quvvatlayotgan ilg‘or tajriba va xalqaro hamkorlik markazi sifatida faoliyat yuritmoqda. Universitet innovatsion ta’lim amaliyotlarini joriy etish, inson kapitalini rivojlantirish va mamlakatda xalqaro ta’lim markazini shakllantirish imkoniyatlarini amalda namoyon etmoqda.
Maqola mualliflari:
Argippina Shin — Toshkent shahridagi Puchon universiteti rektori, pedagogika fanlari doktori, professor
Zilola Nabieva — Ijtimoiy-gumanitar fanlar va jismoniy tarbiya kafedrasi mudiri, PhD
Manba: “Xalq so‘zi”, 2025-yil 25-dekabr
29.12.2025